Bir satın alma tablosunda kilogram, metre ve adet satırları aynı miktar sütununda bulunabilir. Bu sütunun toplamı matematiksel olarak hesaplanabilir ama iş açısından anlamlı değildir. Aynı şekilde TL ve EUR tutarlarını bir araya toplamak tek bir maliyet üretmez. Kullanışlı bir rapor için önce satırın neyi temsil ettiğini ve hangi değerlerin birlikte toplanabileceğini belirlemek gerekir.
Her satır tek bir sipariş kalemi olsun
Örnek tablo alanlarını şöyle kurabilirsiniz: sipariş numarası, kalem numarası, tarih, tedarikçi, malzeme kodu, malzeme adı, miktar, birim, birim fiyat, para birimi, tutar ve durum. Sipariş ve kalem numarasını birlikte kullanmak aynı siparişin farklı malzemelerini ayırır. Tedarikçi adının yazımını da sabit tutun; ABC Metal ile ABC METAL farklı kayıtlar gibi gruplanabilir.
Veri aralığını Excel Tablosu olarak düzenlemek, başlıkları ve genişleyen kayıt aralığını takip etmeyi kolaylaştırır. Birleştirilmiş hücrelerden kaçının; her satırda ilgili tedarikçi ve birim bilgisi bulunsun. Görsel olarak güzel görünen boş tekrar hücreleri, filtre ve özet sırasında hangi satırın kime ait olduğunu belirsizleştirebilir.
Satır tutarını açık koşullarla hesaplayın
Miktar G, birim fiyat I sütunundaysa basit satır hesabı =G2*I2 olabilir. Ancak miktar kilogram, fiyat metre başınaysa bu çarpım doğru maliyet değildir. Birimler aynı temele getirilmeden formülü çalıştırmak hatayı gizler. Malzeme kartı veya fiyat teklifinde birim bilgisini kontrol edin.
Örneğin 120 kg malzemenin kg başına 85 TL fiyatıyla tutarı 10.200 TL olur. Bu sayı yalnızca verilen miktar ve fiyatın çarpımıdır. Nakliye, indirim veya başka bedeller bu örneğin dışında bırakılmıştır. Gerçek raporda dahil edilen kalemleri ayrı alanlarda açıklayın; satır tutarını bilinmeyen giderleri de içeriyormuş gibi adlandırmayın.
Para birimlerini ayrı özetleyin
Tutar K, tedarikçi D ve para birimi J sütununda; özet tedarikçisi N2, para birimi O2 hücresinde olsun. Türkçe Excel’de aşağıdaki formül iki koşula göre tutarları toplar:
=ÇOKETOPLA($K$2:$K$1000;$D$2:$D$1000;N2;$J$2:$J$1000;O2)
İngilizce arayüzde işlev adı SUMIFS olur; liste ayırıcı sistem ayarına göre virgül veya noktalı virgül olabilir. Formülde toplama aralığı ile bütün koşul aralıkları aynı satırları kapsamalıdır. Bir aralığın 1000, diğerinin 999 satır olması hataya yol açabilir.
N2 hücresinde ABC Metal, O2 hücresinde TL varsa yalnızca bu tedarikçinin TL satırları toplanır. EUR satırları ayrı raporlanır. Tek para birimine dönüşüm gerekiyorsa hangi tarih ve hangi kurun kullanıldığını ayrıca kaydedin; değişen bir kuru geçmiş satırlara sessizce uygulamak raporun anlamını değiştirebilir.
Durum filtresini rapora dahil edin
İptal edilmiş siparişin toplamda bulunup bulunmaması raporun amacına bağlıdır. Bekleyen siparişleri görmek istiyorsanız durum koşulu ekleyin. Durum L sütunundaysa üçüncü ölçüt çifti şu şekilde kullanılabilir:
=ÇOKETOPLA($K$2:$K$1000;$D$2:$D$1000;N2;$J$2:$J$1000;O2;$L$2:$L$1000;"Bekliyor")
Kısmi teslim için yalnızca durum yazısı yeterli olmayabilir. Sipariş miktarı, teslim miktarı ve kalan miktarı ayrı tutun. 120 kg siparişin 75 kg’ı geldiyse kalan 45 kg’dır; bekleyen maliyeti hesaplarken bütün 120 kg üzerinden rapor vermek ihtiyacı olduğundan büyük gösterebilir. İade ve düzeltme kayıtlarının nasıl ele alınacağını da baştan belirleyin.
Sayı gibi görünen metinleri kontrol edin
Kopyalanan fiyatlar başında para simgesi veya sonunda boşluk taşıyabilir. Bunlar hücrede sayı gibi görünmesine rağmen metin olabilir. Birkaç satırda hesabın çalışması bütün listenin doğru olduğu anlamına gelmez. İçe alınan verilerin sayı tipini, ondalık ayırıcıyı ve tarih yorumunu kontrol edin.
Kısa bir doğrulama seti hazırlayın: aynı tedarikçi için iki TL satırı, bir EUR satırı ve bir iptal satırı girin. Beklenen toplamı elle hesaplayıp formülle karşılaştırın. Daha sonra tedarikçi adında boşluk veya birim farkı olan satırı özellikle deneyin. Bu yöntem tablo büyümeden önce veri düzenindeki hataları görünür kılar.
Kaynak
Microsoft — SUMIFS function. Satın alma alanları ve sayısal örnekler bu rehberin çalışma senaryosudur.
Yazı hakkında konuş