Bir tedarikçinin birim fiyatı daha düşük olabilir; fakat nakliye, minimum sipariş veya teslim süresi hesaba katıldığında teklifin toplam etkisi değişebilir. Excel’de teklif karşılaştırma tablosu hazırlarken amaç yalnızca en küçük fiyatı yeşile boyamak değildir. Aynı teknik ihtiyacı karşılayan teklifleri aynı miktar, birim ve maliyet kapsamıyla karşılaştırmak gerekir. Bu örnekte 500 kg paslanmaz malzeme için üç farklı teklifin hesap mantığını kuracağız.
Önce teknik karşılığı eşitleyin
Malzeme sınıfı, ölçü, yüzey durumu ve gerekiyorsa belge ihtiyacı aynı değilse fiyatlar doğrudan karşılaştırılamaz. Aynı isimle gelen “paslanmaz mil” tekliflerinin çapı, kalite sınıfı veya yüzey işlemi farklı olabilir. Tabloya ürün kodu, malzeme tanımı, birim ve teknik uygunluk alanı ekleyin. Uygun olmayan teklifi en ucuz diye otomatik kazanan ilan etmeyin.
Miktarı bütün tekliflerde aynı temele getirin. Bir teklif kg, diğeri metre üzerinden verilmişse dönüşümün hangi ölçü ve yoğunlukla yapıldığını kaydedin. Yaklaşık ağırlıkla gerçek tartı bedelini birbirine karıştırmayın. Gereken miktar 500 kg iken minimum 1000 kg alım şartı varsa bunu yalnızca bir not olarak bırakmayın; nakit ve stok etkisini ayrıca değerlendirin.
Sütunları hesap için ayırın
Örnekte A tedarikçi, B miktar, C birim fiyat, D iskonto oranı, E nakliye, F diğer doğrudan gider ve G karşılaştırma toplamı olsun. Bütün tutarlar aynı para biriminde ve aynı vergi kapsamındadır. Gerçek teklifler farklı kapsamdaysa önce bunları ortak temele dönüştürmeniz gerekir.
| Tedarikçi | Miktar kg | Birim fiyat TL/kg | İskonto | Nakliye TL | Diğer TL | Toplam TL |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 500 | 310 | 0% | 1200 | 0 | 156200 |
| B | 500 | 295 | 0% | 9500 | 0 | 157000 |
| C | 500 | 305 | 0% | 2000 | 0 | 154500 |
Bu örnekte en düşük birim fiyat B’dedir; doğrudan giderler dâhil toplam ise C’de daha düşüktür. Bu sonuç yalnızca verilen örnek sayılara dayanır. Gerçek satın alma kararı teknik uygunluk, teslim ve ticari koşullarla birlikte alınır.
Formülü görünür ve sade tutun
G2 hücresinde aşağıdaki hesap kullanılabilir. D2 bir yüzde hücresidir; yüzde 5 iskontoda 5 değil 5% değeri girilir.
=B2*C2*(1-D2)+E2+F2
Miktara düşen toplamı H2’de hesaplamak için B2’nin sıfır olmadığını kontrol edin. İngilizce Excel fonksiyonuyla örnek aşağıdadır; Türkçe kurulumda IF yerine EĞER ve virgül yerine noktalı virgül gerekebilir.
=IF(B2>0,G2/B2,"")
İskonto sırası, kademeli indirim ve ek masrafların kapsamı teklif şartına göre değişebilir. Birden fazla indirimi basitçe toplamak her durumda doğru değildir. Formülün hangi ticari koşulu temsil ettiğini yazılı notla açıklayın.
Para birimini ve tarihi saklayın
Farklı dövizli tekliflerde kullanılan dönüşüm oranını ve tarihini ayrı hücrede tutun. Dönüşüm değeri değiştiğinde hangi tekliflerin etkilendiği görülebilmelidir. Bu tabloyu kur tahmini yapan bir araç gibi kullanmayın; karşılaştırma anındaki ortak hesap temelini belgelemek için kullanın.
Teslimi sayısal toplamdan ayırın
Teslim süresini, ödeme koşulunu ve teklif geçerlilik tarihini ayrı sütunlarda saklayın. “10 gün” ile “stoktan” ifadelerini tek bir fiyat formülünün içine rastgele katsayılarla gömmeyin. Gecikmenin gerçek iş etkisi varsa onu açık varsayımla ayrı senaryoda hesaplayın. Teknik uygunluğu da metin veya doğrulama listesiyle görünür tutun.
Hatalı veriyle prova yapın
Miktarı sıfır bırakın, nakliyeyi boş bırakın ve yüzde alanına yanlışlıkla 5 yazın. Tablo beklenen uyarıyı veya sonucu üretmeli. Hesap sütunlarını koruma altına alıp giriş hücrelerini belirginleştirmek yanlışlıkla formül silinmesini azaltabilir. Son kontrolü bir teklif üzerinde hesap makinesiyle yapın; sonra aynı formülün aşağı satırlara doğru taşındığını doğrulayın.
Kaynak: Microsoft — Excel formulas overview. Teklifler ve tutarlar bu yazıya ait hesap örnekleridir.
Yazı hakkında konuş