Bir ürün listesinin arama alanına yazılan metni doğrudan SQL cümlesine eklemek, veri ile sorgu yapısını birbirine karıştırır. PDO’nun hazırlanan sorguları bu ikisini ayırmak için kullanılır. Ancak “prepare kullandım, her şey güvenli” demek yeterli değildir: değerleri bağlamak, sıralama alanını sınırlandırmak ve sonuçları HTML’de doğru göstermek ayrı sorumluluklardır.

Sorgu metnini kullanıcı değeriyle birleştirmeyin

Örneğimizde bir products tablosunda id, name, stock ve created_at alanları olduğunu kabul edelim. Kullanıcı bir ürün adı arayacak ve sonucu isim veya tarih sırasıyla görecek. Aşağıdaki örnek bağlantı kurulmuş bir $pdo nesnesi varsayar; bağlantı bilgilerini herkese açık bir dosyada tutmayın.

<?php
$rawTerm = $_GET['q'] ?? '';
$term = is_string($rawTerm) ? trim($rawTerm) : '';
if (strlen($term) > 200) {
    http_response_code(400);
    exit('Arama metni çok uzun.');
}
$allowedSorts = [
    'name' => 'name ASC',
    'newest' => 'created_at DESC',
];
$sortKey = $_GET['sort'] ?? 'name';
$sort = is_string($sortKey)
    ? ($allowedSorts[$sortKey] ?? $allowedSorts['name'])
    : $allowedSorts['name'];
$sql = 'SELECT id, name, stock FROM products '
     . 'WHERE name LIKE :term ORDER BY ' . $sort . ' LIMIT 50';
$stmt = $pdo->prepare($sql);
$stmt->execute(['term' => '%' . $term . '%']);
$rows = $stmt->fetchAll(PDO::FETCH_ASSOC);

Burada arama değeri :term üzerinden gönderilir. Kullanıcıdan gelen sıralama metni SQL’e doğrudan eklenmez; yalnızca geliştiricinin tanımladığı iki sabit seçenekten biri seçilir. Bütün sonuçların tek seferde yüklenmesi yerine örnek 50 kayıtla sınırlandırılmıştır. Gerçek uygulamada toplam kayıt sayısı, sayfalama ve kullanıcı yetkisi ayrıca tasarlanmalıdır.

Yer tutucu her SQL parçasının yerine kullanılamaz

PDO yer tutucuları veri değerleri içindir. Tablo adı, kolon adı veya ASC gibi yapısal parçaları tek bir parametre bağlayarak güvenli şekilde seçemezsiniz. Dinamik sıralama için izin verilen seçenekleri sabit bir haritada tutmanın nedeni budur. Kullanıcının gönderdiği sort değerini temizleyip SQL’e eklemektense bilinen anahtar üzerinden sabit ifadeyi seçmek daha denetlenebilirdir.

Aynı yaklaşım rapor türü veya görünür alan seçimi için de geçerlidir. İzin listesinde bulunmayan değerlerde varsayılanı kullanın ya da açık hata verin. Örnekte sort[]=x gibi dizi gönderilmesi de kontrol edilir; bir alanın mutlaka metin geleceğini varsaymak çalışma zamanı hatalarına yol açabilir.

LIKE aramasıyla tam eşleşmeyi karıştırmayın

Örnekte arama metninin başına ve sonuna yüzde eklenir. Böylece metni içeren ürünler aranır. SQL LIKE içinde kullanıcının girdiği % ve _ karakterleri de desen anlamı taşıyabilir. Bu, parametreli sorgunun bozulması değil, arama semantiğinin farklı olmasıdır.

Ürün kodunda tam eşleşme istiyorsanız WHERE code = :code yaklaşımı daha uygundur. Kullanıcının yüzde karakterini gerçek metin olarak aramasını istiyorsanız, kullandığınız veritabanının LIKE kaçış düzenini açıkça tasarlayın ve test edin. Bir veritabanı için yazılmış kaçış örneğini diğerine düşünmeden taşımayın.

SQL güvenliği ile HTML güvenliği ayrı konulardır

Veritabanından gelen ürün adı, tarayıcıya basılırken HTML bağlamında kaçırılmalıdır. Bir metnin parametreyle kaydedilmiş olması, sonradan HTML içine güvenle yazılabileceği anlamına gelmez. Örnek çıktı:

<?php foreach ($rows as $row): ?>
<article>
  <h2><?= htmlspecialchars($row['name'], ENT_QUOTES, 'UTF-8') ?></h2>
  <p>Stok: <?= (int) $row['stock'] ?></p>
</article>
<?php endforeach; ?>

Bu örnek ürün adını metin olarak gösterir ve stok alanını tam sayı kabul eder. Stok ondalıklı tutuluyorsa tam sayıya çevirmek veri kaybına neden olur; alanın gerçek tipine uygun formatlama kullanın. Örnekler, uygulamanın veri modeline göre uyarlanmalıdır.

Hata ve yetki kontrollerini tamamlayın

Bağlantıda hata kipini istisna olarak ayarlamak geliştirme sırasında hatayı yakalamayı kolaylaştırır. Üretimde ham SQL ve bağlantı ayrıntılarını ziyaretçiye göstermeyin; hatayı sunucu günlüğüne kaydedip sade bir yanıt verin. Kullanıcının hangi ürünleri görmeye yetkili olduğu da sorguya yansıtılmalıdır. Parametre kullanmak yetki denetimi yapmaz.

Son kontrolde normal metin, tek tırnak, boş arama, çok uzun metin ve geçersiz sıralama anahtarını deneyin. Sonuçların beklenen kapsamda kaldığını kontrol edin. Parametreli sorgu, sabit sıralama listesi, çıktı kaçışı ve yetki denetimi birlikte uygulandığında listeleme işlemi daha sağlam hâle gelir.

Kaynak

PHP — PDO::prepare. Ürün tablosu ve kod örnekleri bu yazı için hazırlanmıştır.